GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
EEÜİD-227 KOJENERASYON VE TRİJENERASYON Ders 2 4 3,00

Dersin Seviyesi

Önlisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, elektrik ve ısının aynı yakıttan birlikte üretilmesi ilkesini, bu amaçla kullanılan başlıca teknolojileri ve sistemlerin işletme mantığını temel düzeyde aktarmaktır. Ders, yoğun matematiksel hesaplamalardan ziyade sistemlerin endüstriyel faydalarını ve seçim ölçütlerini ön planda tutar; yapılan hesaplar dört işlem düzeyindedir.

Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri

Dr. Öğr. Üyesi Gökhan Bayram

Öğrenme Çıktıları

1 Kojenerasyon ve trijenerasyon sistemlerinin temel çalışma prensiplerini açıklar; birleşik üretimin tek amaçlı üretime göre sağladığı yakıt tasarrufunu kavramsal olarak gerekçelendirir.
2 Gaz türbinli, buhar türbinli ve motorlu kojenerasyon teknolojilerini yapı, yakıt ve kullanım alanı bakımından karşılaştırarak belirli bir tesis için uygun teknolojiyi gerekçelendirir.
3 Bir kojenerasyon tesisinin elektrik verimi, ısı verimi ve toplam verimini hesaplar; elektrik/ısı oranını yorumlayarak sistemin işletme performansını değerlendirir.
4 Kojenerasyon ve trijenerasyon sistemlerinin endüstriyel uygulanabilirliğini, sağladığı yakıt tasarrufu, emisyon azalması ve geri ödeme süresi üzerinden değerlendirir.

Öğrenim Türü

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Yok.

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Öğrencilerin bu dersi almadan önce temel ısı, sıcaklık ve basınç kavramlarına aşina olmaları, sistemlerin genel işletme mantığını kavramalarını kolaylaştıracaktır.

Dersin İçeriği

Kojenerasyonun tanımı ve termodinamik temelleri; gaz türbinli, buhar türbinli ve motorlu sistemler; kullanılan yakıtlar ve metan sayısı; atık ısı geri kazanım ekipmanları ve bölgesel ısıtma; trijenerasyon ile absorbsiyonlu ve ejektörlü soğutma; verim hesapları ve mevzuattaki verim tanımı; yakıt tasarrufu ve emisyon azaltımı; uygulama alanları ve Türkiye'deki durum; sistem seçimi ve ekonomik analiz.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuvar
1 Enerji Üretimine Giriş ve Temel Kavramlar / Enerji, ısı ve güç kavramlarının tazelenmesi; ayrı üretim ile birleşik üretimin karşılaştırılması; kojenerasyonun tanımı, amacı ve sağladığı yararlar. Yok. Yok.
2 Termodinamik Temeller ve Tesis İşleyişi / Birinci ve ikinci kanun verimleri hakkında kavramsal bilgilendirme; kojenerasyon tesisinin işlem akışı ve çalışma ilkesi; atık ısı kazanının işlevi; Rankine çevrimine kavramsal giriş. Yok. Yok.
3 Kojenerasyon Teknolojileri I — Gaz Türbinli Sistemler / Gaz türbininin bileşenleri ve çalışma ilkesi; kullanılan yakıtlar; gaz türbini verimi; gaz türbinli kojenerasyon tesislerinin yapısı, avantaj ve dezavantajları. Yok. Yok.
4 Kojenerasyon Teknolojileri II — Buhar Türbinli Sistemler / Buhar türbinli kojenerasyon sistemlerinin yapısı; karşı basınçlı ve ara buhar almalı türbinlerin çalışma mantığı ile kullanım alanları. Yok. Yok.
5 Kojenerasyon Teknolojileri III — Motorlu Sistemler / Gaz motorlu ve dizel motorlu kojenerasyon sistemleri; mikro ve makro ölçekli uygulamalar; motorlu sistemlerin türbinli sistemlerle karşılaştırılması. Yok. Yok.
6 Kullanılan Yakıtlar ve Yakıt Seçimi / Kojenerasyon tesislerinde kullanılan yakıtların özellikleri; metan sayısı ve doğal gazın yakıt olarak değerlendirilmesi; yakıt seçiminin teknoloji ve işletme üzerindeki etkisi. Yok. Yok.
7 Atık Isı Geri Kazanımı ve Ekipmanlar / Egzoz gazı, ceket suyu, yağlama yağı ve baca sıcaklığından ısı geri kazanımı; atık ısı kazanları, eşanjörler ve yardımcı ekipmanlar; bölgesel ısıtma uygulamalarında atık ısı kullanımı. Yok. Yok.
8 Ara sınav Yok. Yok.
9 Trijenerasyon Sistemlerinin Temelleri / Trijenerasyonun tanımı, amacı ve yararları; kojenerasyondan farkı; trijenerasyon sisteminin genel çalışma ilkesi ve bileşenleri. Yok. Yok.
10 Trijenerasyonda Soğutma Teknolojileri / Absorbsiyonlu soğutma sisteminin çalışma ilkesi ve trijenerasyondaki yeri; ejektörlü soğutma sistemi; soğutma teknolojisi seçimini etkileyen etmenler. Yok. Yok.
11 Enerji Analizi ve Verim Hesapları / Kojenerasyon sisteminde elektrik verimi, ısı verimi ve toplam verim; elektrik/ısı oranı ve ısı/elektrik oranı; kojenerasyon veriminin ilgili mevzuattaki tanımı ve hesap yöntemi. Yok. Yok.
12 Enerji Tasarrufu ve Emisyon Azalması / Referans tesislerle karşılaştırma ve eşdeğer elektrik üretme verimi; kojenerasyonla sağlanan yakıt tasarrufu ve emisyon azalması; örnek bir tesis için enerji analizi. Yok. Yok.
13 Uygulama Alanları ve Türkiye'de Kojenerasyon / Bölgesel ısıtma, sanayi ve hastane uygulamaları; mikro kojenerasyon sistemleri; Türkiye'de kojenerasyonun sektörel dağılımı ve mikro kojenerasyon uygulamaları. Yok. Yok.
14 Sistem Seçimi ve Ekonomik Değerlendirme / Kojenerasyon sistemi seçim ölçütleri ve kapasite belirleme; yatırım ve işletme giderleri; geri ödeme süresi ve kârlılık oranı ile ekonomik değerlendirme; yüksek verimli kojenerasyona tanınan lisans muafiyetinin yatırım kararına etkisi. Yok. Yok.
15 Genel Dönem Değerlendirmesi / Dönem boyunca işlenen teknolojilerin karşılaştırmalı tekrarı; verim ve ekonomik değerlendirme hesaplarının kapsayıcı örnekler üzerinden çözümlenmesi. Yok. Yok.
16 Final sınavı. Yok. Yok.

Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar

Öztürk, H. H., Kaya, D. Kojenerasyon ve Trijenerasyon Tekniği. Umuttepe Yayınları.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Anlatım, Soru-Cevap, Sınıf İçi Uygulama ve Problem Çözümü (Verim ve Ekonomik Analiz için), Örnek Proje İncelemeleri.

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

Yok (Ders kapsamında zorunlu staj çalışması bulunmamaktadır).

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 1 1
Final Sınavı 1 1 1
Derse Katılım 14 2 28
Problem Çözümü 4 2 8
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 1 12 12
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma 1 12 12
Okuma 14 2 28
Toplam İş Yükü (saat) 90

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11 PÇ 12 PÇ 13 PÇ 14 PÇ 15 PÇ 16 PÇ 17 PÇ 18 PÇ 19 PÇ 20 PÇ 21 PÇ 22 PÇ 23 PÇ 24 PÇ 25 PÇ 26
ÖÇ 1 4 5 4
ÖÇ 2 3 5 3 3
ÖÇ 3 4 3 4 3
ÖÇ 4 4 3 3 3
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek