GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| SBEAE405 | MEDYA OKUR YAZARLIĞI VE EĞİTİMİ | Ders | 4 | 7 | 2,00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilerin medya ve bilgi ekosisteminde karşılaştıkları içeriklere bilinçli, eleştirel ve etik biçimde yaklaşmalarını sağlamaktır. Ders; bilgiye erişme, kaynak ve kanıtları değerlendirme, medya dilini ve temsilleri çözümleme, yanlış ve yanıltıcı içerikleri ayırt etme, medya sistemleri ile dijital teknolojilerin birey ve toplum üzerindeki etkilerini sorgulama becerilerini geliştirmeyi amaçlar. Ayrıca öğrencilerin doğruluk, adalet, şeffaflık, insan hakları ve kamu yararı ilkelerini gözeterek medya içeriği üretmeleri ve demokratik yaşama bilinçli biçimde katılmaları hedeflenir.
Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri
Öğr. Gör. Dr. Alparslan Erimli
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Medya ve bilgi okuryazarlığının temel kavramlarını, bilgi ekosistemindeki kurumların işlevlerini ve medyanın demokratik ve toplumsal yaşamla ilişkisini açıklayabilme. |
| 2 | Bilgi gereksinimine uygun arama ve doğrulama yöntemlerini uygulayabilme; kaynakların ve medya içeriklerinin güvenilirliğini kanıt, bağlam, amaç ve uzmanlık ölçütleriyle değerlendirebilme. |
| 3 | Medya içeriklerini dil, anlatı, tür, temsil, üretim amacı, sahiplik, ekonomik yapı, algoritmalar ve platform özellikleri bakımından çözümleyebilme. |
| 4 | Yanlış bilgi, dezenformasyon, propaganda, mahremiyet, kişisel veri, yapay zekâ ve sentetik medyayla ilişkili olanak ve riskleri insan hakları, etik ve kamu yararı açısından değerlendirebilme. |
| 5 | Belirli bir amaç ve hedef kitleye yönelik, kanıta dayalı, etik, şeffaf ve erişilebilir medya içeriği üretebilme; üretim tercihlerini gerekçelendirerek demokratik katılıma yönelik uygun eylem yolları geliştirebilme. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Medya ve bilgi okuryazarlığının temel kavramları ve yeterlikleri; bilgi ekosisteminde medya kuruluşlarının ve dijital platformların rolleri; haber üretimi, haber değerleri, gündem kurma ve çerçeveleme; araştırma ve bilgi döngüsü, arama, kaynak değerlendirme, doğrulama ve fikrî mülkiyet; yanlış bilgi, dezenformasyon, propaganda, nefret söylemi ve komplo anlatıları; ifade özgürlüğü, insan hakları, küresel yurttaşlık ve demokratik katılım; medyada temsil, kimlik, eşitlik ve stereotipler; medya dili, anlatı, tür, beğeni ve kalite; mahremiyet, kişisel veri, gözetim ve dijital haklar; internet ve sosyal medya, dijital kimlik ve influencer ekonomisi; reklam, medya sahipliği ve dikkat ekonomisi; algoritmalar, öneri sistemleri ve platform yönetişimi; yapay zekâ, sentetik medya ve deepfake içerikler; medya etkileri, problemli kullanım ve dijital esenlik; etik medya üretimi ve kamu yararına yönelik toplumsal eylem uygulamaları.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | Ders izlencesinin tanıtılması; dersin amacı, içeriği, öğrenme-öğretme süreci ve ölçme-değerlendirme esaslarının açıklanması; ders kaynaklarının öğrencilerle paylaşılması ve öğrencilerin derse ilişkin beklentilerinin belirlenmesi. | ||
| 2 | Medya ve Bilgi Okuryazarlığına Giriş | ||
| 3 | Bilgi, Teknoloji, Medya Kurumları ve Haber | ||
| 4 | Reklam, Medya Ekonomisi, Sahiplik ve Dikkat Ekonomisi | ||
| 5 | Araştırma, Bilgi Döngüsü, Arama, Doğrulama ve Fikrî Mülkiyet | ||
| 6 | Yanlış Bilgi, Dezenformasyon, Nefret Söylemi, Propaganda ve Komplo Anlatıları | ||
| 7 | Yurttaş Olarak İzleyiciler: Yorum, Güven ve Katılım | ||
| 8 | Ara Sınav | ||
| 9 | Medya ve Bilgide Temsil, Kimlik, Eşitlik ve Stereotipler | ||
| 10 | Medya Dili, Anlatı, Tür, Beğeni ve Kalite | ||
| 11 | İnternet, Dijital Kimlik, Mahremiyet ve Dijital Haklar | ||
| 12 | Yapay Zekâ, Sosyal Medya, Algoritmalar ve Platform Yönetişimi | ||
| 13 | Dijital Medya, Sentetik Medya, Oyunlar ve Medya Etkileri | ||
| 14 | Medya, Teknoloji ve Sürdürülebilir Kalkınma | ||
| 15 | Genel Değerlendirme | ||
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavı |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Öğretim üyesinin ders notları ve E-ders sistemde paylaşılan kaynaklar Grizzle, A., Wilson, C., Tuazon, R. vd. (2022). Medya ve bilgi okuryazarı vatandaşlar: Eleştirel düşün, akıllıca tıkla! Eğitimciler ve öğrenciler için medya ve bilgi okuryazarlığı müfredatı (M. Ş. Çoban ve Ö. Özçer, Çev.). UNESCO/P24. (Özgün eser 2021). UNESCO müfredatı Hobbs, R. (2021). Media Literacy in Action: Questioning the Media. Rowman & Littlefield. Erdem, C. (2023). Medya okuryazarlığı ve öğretmen eğitimi: Öğretmen adayları için bir öğretim programı tasarısı (4. bs.). Pegem Akademi. Erişti, B. ve Erdem, C. (2017). Development of a media literacy skills scale. Contemporary Educational Technology, 8(3), 249–267. https://doi.org/10.30935/cedtech/6199 Erdem, C. ve Erişti, B. (2022). Implementation and evaluation of a media literacy skills curriculum: An action research study. International Journal of Modern Education Studies, 6(1), 20–50. https://doi.org/10.51383/ijonmes.2022.155 National Association for Media Literacy Education. (2023). Core Principles of Media Literacy Education. NAMLE temel ilkeleri European Commission. (2026). Guidelines for Teachers to Foster Digital Literacy and Tackle Disinformation. Avrupa Komisyonu kılavuzu Frau-Meigs, D. (2024). User Empowerment through Media and Information Literacy Responses to the Evolution of Generative Artificial Intelligence. UNESCO. UNESCO politika notu European Commission ve OECD. (2026). Empowering Learners for the Age of AI: An AI Literacy Framework for Primary and Secondary Education. Yapay zekâ okuryazarlığı çerçevesi OECD. (2026). PISA 2029 Media and Artificial Intelligence Literacy Assessment Framework: First Preliminary Draft. PISA 2029 MAIL ön çerçevesi
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkileşimli anlatım; bilgi ve kavrama düzeyindeki sorularla soru-cevap; açık uçlu sorular üzerinden sınıf tartışması ve beyin fırtınası.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 2 | 28 |
| Bireysel Çalışma | 1 | 12 | 12 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 10 | 10 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 10 | 10 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 62 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | PÇ 16 | PÇ 17 | PÇ 18 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 5 | 3 | 3 | ||||||||||||||
| ÖÇ 2 | 5 | 5 | 3 | 3 | 5 | |||||||||||||
| ÖÇ 3 | 5 | 5 | 3 | 3 | 5 | |||||||||||||
| ÖÇ 4 | 5 | 5 | 5 | 3 | ||||||||||||||
| ÖÇ 5 | 5 | 5 | 3 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek