GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
TİB-551 EHLİ SÜNNETİN TEŞEKKÜLÜ VE SÜNNî COĞRAFYA Seçmeli Ders Grubu 1 1 6,00

Dersin Seviyesi

Yüksek Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Ehl-i Sünnet mezheplerini ve onların doğduğu coğrafyaları anlamak, dinî yaklaşımlarındaki farklılıkları tarihsel, siyasi, coğrafi ve sosyo-psikolojik açılardan analiz etmek, bu mezheplerin düşünsel yapısını ortaya koymak ve bilimsel bir perspektifle değerlendirmek.

Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri

Dr. Öğr. Üyesi Duran ESKi- Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Selim HARPUTLU

Öğrenme Çıktıları

1 Ehli Sünnet’in tarihsel teşekkül sürecini tanımlar.
2 Sünni mezheplerin ortaya çıkışındaki siyasi, itikadi ve toplumsal faktörleri açıklar.
3 Sünni coğrafyanın oluşum sürecini tarihsel bağlamda özetler.
4 Farklı İslam mezhepleriyle Ehli Sünnet’i karşılaştırarak benzerlik ve farklılıkları analiz eder.
5 Tarihsel kaynakları kullanarak Ehli Sünnet’in teşekkülünü yorumlar.
6 Mezhep-coğrafya ilişkisini harita ve kronolojik veriler ışığında değerlendirir.
7 Sünni gelenek ve düşüncenin günümüz İslam dünyasındaki etkilerini tartışır.
8 Farklı bölgelerde Sünniliğin tarihsel gelişim ve dönüşümlerini akademik bir bakışla değerlendirir.
9 Sünni coğrafya üzerine yapılan modern araştırmaları eleştirel biçimde inceleme yetkinliği kazanır.

Öğrenim Türü

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

yok

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

yok

Dersin İçeriği

Mezheplerin bir zenginlik olduğu fikrinden yola çıkarak, bu ders Ehl-i Sünnet coğrafyasındaki mezhep yapısının arka planını inceleyecektir. Bu kapsamda, bölgedeki fıkhi ve itikadi mezhepler detaylı bir şekilde ele alınacaktır.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuvar
1 Dersin tanıtımı, amaç ve yöntem. “Ehli Sünnet” kavramının anlamı ve terminolojik çerçevesi yok yok
2 İslam mezheplerinin ortaya çıkışına genel bakış. Erken dönem siyasî-itikadî tartışmalar. yok yok
3 Haricîler, Şiîler ve Mutezile’nin temel görüşleri. Sünniliğe zemin hazırlayan tartışmalar. yok yok
4 Ehli Sünnet’in teşekkül sürecinde ilk âlimler ve eserler. Hadis ekolü ile kelam ekolü ilişkisi. yok yok
5 İmam Eş’arî ve Maturidî: Sistematik Sünni kelamın doğuşu. Temel doktrinlerin oluşumu. yok yok
6 Fıkıh mezhepleri (Hanefî, Malikî, Şafiî, Hanbelî) ve Sünnilik. Mezheplerin coğrafi dağılımı. yok yok
7 Abbâsîler döneminde Sünniliğin kurumsallaşması. Mihne hadisesi ve sonrası. yok yok
8 Selçuklular ve Nizamiye medreseleri. Eğitim kurumları ve Sünniliğin yayılması. yok yok
9 Anadolu’da ve Osmanlı’da Sünni gelenek. Osmanlı’da ilmiyye teşkilatı ve mezhep siyaseti. yok yok
10 Hint Alt Kıtası’nda Sünnilik (Hanefî geleneğin baskınlığı). Tasavvuf ve tarikatların rolü. yok yok
11 Kuzey Afrika ve Endülüs’te Sünnilik (Malikî geleneğin ağırlığı). Edebî ve ilmî faaliyetlerle etkileşim. yok yok
12 Ortadoğu’da Sünnilik ve modern döneme yansımaları. Selefilik tartışmaları. yok yok
13 Günümüzde Sünni coğrafya: Ortadoğu, Afrika, Asya. Mezhep, kimlik ve siyaset ilişkisi. yok yok
14 Genel değerlendirme, öğrencilerin sunumları. Sünniliğin günümüzdeki akademik araştırmalardaki yeri. yok yok

Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar

Prof. Dr. Saffet Sarıkaya, İslam Düşünce Tarihinde Mezhepler, Rağbet Yayınları, İstanbul. Mehmet Ümit, Arıkan, Âdem; Aydınlı, Osman, Mezhepler Konusunda Bilinmesi Gereken 88 Soru, (Editör: Mehmet Ümit), (Proje Koordinatörü: Prof. Dr. Adnan Demircan), Beyan Yayınları, 2019, İstanbul, (320 sayfa). Adem Arıkan, “İslam Dünyasının Mezhep Haritası ve Nüfus Dağılımı”, Journal of Islamic Research 2018;29(2):348-379. İlyas Çelebi, Tarihte ve Günümüzde Ehl-i Sünnet, Ensar Yayınları, İstanbul 2006. Mehmet Ali Büyükkara, “İslam Kaynaklı Mezheplerin Ortadoğu’daki Coğrafi Dağılımı ve Tahmini Nüfusları”, e-Makâlât Mezhep Araştırmaları, c. 6, sy: 2, 2013, s. 321-354.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 1 1
Final Sınavı 1 1 1
Derse Katılım 21 4 84
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 15 2 30
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma 21 3 63
Toplam İş Yükü (saat) 179

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

ÖÇ 1
ÖÇ 2
ÖÇ 3
ÖÇ 4
ÖÇ 5
ÖÇ 6
ÖÇ 7
ÖÇ 8
ÖÇ 9
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek