GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
ÇHT-847 ÇOCUK HAKLARI VE AİLE EĞİTİMİ Seçmeli Ders Grubu 1 2 6,00

Dersin Seviyesi

Yüksek Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, çocuk haklarının tarihsel, hukuksal ve toplumsal temellerini incelemek; çocukların temel haklarının korunması, geliştirilmesi ve uygulanmasına yönelik farkındalık kazandırmaktır. Ayrıca ders kapsamında, ailenin çocuk gelişimindeki rolü ele alınarak aile eğitiminin önemi, kapsamı ve uygulama yöntemleri üzerinde durulmaktadır. Öğrencilerin, çocuk hakları perspektifiyle aile içi ilişkileri değerlendirebilmeleri, çocuk odaklı yaklaşımlar geliştirebilmeleri ve bu alanda bilimsel bilgiye dayalı çözüm önerileri üretebilmeleri hedeflenmektedir.

Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri

Doç. Dr. Gonca ULUDAĞ

Öğrenme Çıktıları

1 Çocuk haklarının tarihsel, hukuksal ve toplumsal temellerini ve temel ilkelerini açıklar.
2 Çocuk haklarına ilişkin ulusal ve uluslararası düzenlemeleri aile ve çocuk gelişimi bağlamında analiz eder.
3 Ebeveynlik tutumlarını ve aile içi ilişkileri çocuk hakları, çocuğun yüksek yararı ve katılım hakkı açısından değerlendirir.
4 Çocuk hakları temelli aile eğitimi modellerini ve uygulamalarını kuramsal yaklaşımlar ve bilimsel araştırmalar doğrultusunda karşılaştırır.
5 Çocuk haklarının korunması ve geliştirilmesine yönelik bilimsel temelli aile eğitimi programları tasarlar.

Öğrenim Türü

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Yok

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Dersin İçeriği

Dersin İçeriği: Çocuk haklarının tarihsel, hukuksal ve toplumsal temelleri; çocuk haklarına ilişkin ulusal ve uluslararası düzenlemeler ve temel ilkeler. Çocuk hakları perspektifinden aile, ebeveynlik tutumları ve ebeveyn-çocuk ilişkileri. Aile eğitiminin amaçları, kuramsal temelleri, modelleri ve uygulama yöntemleri. Çocuk haklarının korunması ve geliştirilmesinde ailenin rolü; çocuk katılımı, çocuğun yüksek yararı ve hak temelli ebeveynlik. Çocuk hakları odaklı aile eğitimi programlarının geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuvar
1 Giriş, ders içeriği dersin tanıtımı; dersin amacı, içeriği, işlenişine ilişkin esaslar, ders değerlendirme kriterlerini içeren ders izlencesinin öğrencilere tanıtılması ve paylaşılması. Öğrencilerin derse ilişkin beklentilerinin belirlenmesi
2 Çocukluk ve Çocuk Haklarının Kavramsal Temelleri
3 Çocuk Haklarının Tarihsel ve Hukuksal Gelişimi
4 Çocuğun Yüksek Yararı ve Aile: Yüksek yarar ilkesinin aile kararları, ebeveynlik ve çocuk yetiştirme süreçlerine yansımaları
5 Çocuğun Katılım Hakkı ve Aile İçinde Karar Alma: Çocuğun görüşünün alınması, özerklik, aile içi güç ilişkileri ve katılımın sınırları
6 Hak Temelli Ebeveynlik: Geleneksel ebeveynlik yaklaşımlarından hak temelli ebeveynliğe geçiş; ebeveynlik tutumlarının çocuk hakları açısından değerlendirilmesi
7 Çocuk Hakları Perspektifinden Aile Eğitimi: Aile eğitiminin amacı, kuramsal temelleri, modelleri ve hak temelli aile eğitiminin özellikleri
8 Ara sınav
9 Aile İçi İletişim ve Çocuk Hakları: Çocukla iletişim, disiplin, sınırlar, görüş farklılıkları ve çocuğun saygınlığının korunması
10 Çocuk İhmali ve İstismarının Önlenmesinde Aile Eğitimi: Risk faktörleri, koruyucu yaklaşımlar, ebeveyn farkındalığı ve erken müdahale
11 Aile Çeşitliliği ve Çocuk Hakları: Farklı aile yapıları, toplumsal ve kültürel farklılıklar, ayrımcılık ve çocuğun haklarının korunması
12 Çocuk Hakları ve Ebeveyn Eğitimi Programlarının İncelenmesi: Ulusal ve uluslararası programların amaç, içerik, yöntem ve etkililik açısından karşılaştırılması
13 Çocuk Hakları Temelli Aile Eğitimi Programı Tasarlama: İhtiyaç analizi, amaç ve kazanımlar, içerik, yöntem, materyal ve değerlendirme
14 Aile Eğitimi Programlarının Bilimsel Olarak Değerlendirilmesi: Program etkililiği, araştırma yöntemleri, kanıt temelli uygulamalar ve ölçme-değerlendirme
15 Güncel Araştırmalar Işığında Çocuk Hakları ve Aile Eğitimi: Öğrenci araştırmalarının sunumu; güncel araştırmaların eleştirel değerlendirilmesi ve tartışılması
16 Yarıyıl Sonu Sınavı

Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar

1. Desai, M., & Goel, S. (2018). Child rights education for inclusion and protection: Primary prevention. Springer. 2. Desai, M., & Goel, S. (2018). Child rights education for participation and development: Primary prevention. Springer. 3. Hart, S. N. (Ed.). (2001). Children's rights in education. Jessica Kingsley Publishers. 4. Santrock, J. W. (2020). Çocuk gelişimi. Nobel Akademik Yayıncılık. 5. Sönmez, S. (Ed.). (2025). Çocuk hakları ve aile eğitimi. Ege Üniversitesi Yayınları. 6. Yıldırım Doğru, S. (2016). Çocuk hakları ve koruma: Aile refahı ve koruma. Eğiten Kitap. 7. Şengün, G., Kanak, M., & Pekdoğan, S. (Ed.). (2023). Çocuk gelişimi. Nobel Akademik Yayıncılık. 8. UNICEF. (2014). Child rights education toolkit: Rooting child rights in early childhood education, primary and secondary schools. UNICEF. 9. UNICEF. (2020). Child rights activity book. UNICEF. 10. UNICEF. (2026). Modular family training programme. UNICEF Türkiye. 11. Grindal, T., et al. (2016). The added impact of parenting education in early childhood education programs: A meta-analysis. Children and Youth Services Review, 70, 238–249. 12. Lee, I.-S., & Kim, E. (2022). Effects of parenting education programs for refugee and migrant parents: A systematic review and meta-analysis. Child Health Nursing Research, 28(1), 23–40. 13. Yurtsever Kılıçgün, M. (2011). Çocuk haklarına yönelik ebeveyn tutum ölçeğinin geliştirilmesi ve standardizasyonu. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 31. 14. Yurtsever Kılıçgün, M. (2025). Ebeveynlerin çocuk haklarına yönelik tutumları çocuklardaki karar verme becerilerini nasıl etkiler? Erken çocukluk yıllarından kanıtlar. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi, 5(2), 23–38. 15. Ergün, B., & İpek, M. (2020). Erken çocukluk döneminde temel hak ve özgürlüklerin gerçekleştirilmesinde ebeveyn tutumlarının incelenmesi. Aydın İnsan ve Toplum Dergisi, 6(2). 16. Akın Kösterelioğlu, M., & Altunel, B. (2025). Halk eğitim merkezlerinde yürütülen aile eğitimlerinin ebeveyn tutumlarına etkisi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 2506–2524. 17. United Nations. (1989). Convention on the Rights of the Child. United Nations. 18. United Nations Committee on the Rights of the Child. (2009). General comment No. 12: The right of the child to be heard. United Nations. 19. United Nations Committee on the Rights of the Child. (2013). General comment No. 14: The right of the child to have his or her best interests taken as a primary consideration. United Nations. 20. World Health Organization, UNICEF, & World Bank Group. (2018). Nurturing care for early childhood development: A framework for helping children survive and thrive to transform health and human potential. World Health Organization.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Anlatım yöntemi, tartışma, örnek olay incelemesi, grup çalışmaları, soru-cevap, sunumlar, rapor hazırlama

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Rapor Hazırlama 6 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

Yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 3 3
Tartışma 11 1 11
Takım/Grup Çalışması 1 30 30
Rapor Hazırlama 6 10 60
Rapor Sunma 6 2 12
Seminer 1 1 1
Makale Kritik Etme 5 3 15
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 7 4 28
Okuma 10 2 20
Toplam İş Yükü (saat) 180

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10
ÖÇ 1 3 3 3 2 4 2 3 4 5 3
ÖÇ 2 2 5 5 2 4 4 3 3 5 5
ÖÇ 3 2 3 2 5 5 3 5 4 5 3
ÖÇ 4 2 3 4 5 5 4 5 5 5 4
ÖÇ 5 1 2 2 5 5 5 5 3 5 4
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek