GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| OKÖ-505 | ERKEN ÇOCUKLUK EĞİTİM YAKLAŞIMLARI VE MODELLERİ | Seçmeli Ders Grubu | 1 | 1 | 6,00 |
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilerin erken çocukluk eğitiminde yaygın olarak benimsenen yaklaşım ve modelleri kuramsal temelleri, ampirik kanıt tabanı ve uygulama boyutlarıyla eleştirel biçimde çözümleyebilmelerini; bu çözümlemeye dayanarak Türkiye'nin kültürel ve kurumsal bağlamına uygun, kanıta dayalı bir erken çocukluk eğitimi model taslağı geliştirip akademik olarak savunabilmelerini sağlamaktır.
Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri
Prof.Dr. Oğuz Serdar KESİCİOĞLU
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Erken çocukluk eğitiminde yaklaşım, model, program, pedagoji ve yöntem kavramlarını kuramsal ve epistemolojik temelleriyle karşılaştırarak sorunsallaştırır. |
| 2 | Farklı erken çocukluk eğitimi yaklaşımlarını çocuk imgesi, öğrenme anlayışı, öğretmen rolü, öğrenme ortamı ve değerlendirme boyutlarında karşılaştırmalı olarak çözümler. |
| 3 | Bir eğitim yaklaşımının etkililiğine ilişkin ampirik kanıtları araştırma deseni, örneklem, müdahale, ölçme aracı ve sonuç değişkenleri açısından eleştirel biçimde değerlendirir. |
| 4 | Sistematik tarama ilkelerine uygun olarak seçtiği yaklaşıma ilişkin şeffaf ve yinelenebilir bir kanıt haritası oluşturur. |
| 5 | Öğretmen-çocuk etkileşimini ve öğrenme ortamını gözleme dayalı araç ve göstergelerle çözümleyerek pedagojik çıkarımlar yapar. |
| 6 | Pedagojik dokümantasyon ve alternatif değerlendirme yaklaşımlarını araştırma etiğine uygun biçimde kullanarak çocuğun öğrenme sürecini görünür kılar ve sonraki öğretim kararını gerekçelendirir. |
| 7 | Uluslararası yaklaşımların Türkiye'nin kültürel ve kurumsal bağlamına uyarlanabilirliğini tartışarak kanıta dayalı bir erken çocukluk eğitimi model taslağı geliştirir. |
| 8 | Geliştirdiği modelin kuramsal ve ampirik dayanaklarını akademik bir sunumda savunur ve eleştirilere gerekçeli yanıt verir. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Öğrencinin, o haftanın temel okumasını derse gelmeden önce tamamlaması ve seçtiği yaklaşımla ilgili güncel çalışmaları akademik veri kaynaklarından (YÖK Ulusal Tez Merkezi, TR Dizin, DergiPark, ERIC, WOS, SCOPUS vb.) tarayarak derse ön hazırlık yapması önerilir.
Dersin İçeriği
Ders; yaklaşım, model, program ve pedagoji kavramlarının kuramsal ve epistemolojik temellerini; erken çocukluk pedagojisinin kurucu hattını; eğitim yaklaşımlarının etkililiğine ilişkin kanıtların araştırma desenleri açısından değerlendirilmesini ve sistematik tarama becerilerini; Montessori, HighScope, Reggio Emilia, Waldorf ve doğa temelli yaklaşımların çocuk imgesi, öğretmen rolü, öğrenme ortamı ve değerlendirme boyutlarında karşılaştırılmasını; öğretmen-çocuk etkileşiminin ve oyun temelli öğrenmenin kanıtlarının çözümlenmesini; pedagojik dokümantasyon ve alternatif değerlendirme uygulamalarını; yaklaşımların kültürler arası uyarlanması ile kapsayıcılık ve güncel pedagojik dönüşümleri; Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı ile uluslararası yaklaşımların karşılaştırılmasını ve bağlama duyarlı bir model taslağının geliştirilmesini kapsar.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | Dersin çerçevesi ve erken çocukluk eğitiminde temel kavramlar: yaklaşım, model, program, pedagoji ve yöntem ayrımı; araştırma ve uygulama portfolyosunun tanıtımı; öğrencilerin çalışacağı yaklaşımın belirlenmesi. | ||
| 2 | Bir eğitim yaklaşımının arkasındaki çocuk anlayışı: kurucu isimler (Froebel, Pestalozzi, Dewey) çocuğu nasıl tanımladı; çocukluğun her dönemde yeniden tanımlanması; farklı öğrenme anlayışlarının (davranışçı, yapılandırmacı, sosyokültürel) sınıfta neyi değiştirdiği; “kaliteli anaokulu” tanımının kime göre değiştiği. | ||
| 3 | Kanıt türleri, araştırma desenleri ve alan yazını taramasının kurulması: deneysel, yarı deneysel, boylamsal, nitel, karma ve olgu çalışması desenleri; sistematik derleme ve meta-çözümleme; etki büyüklüğü, geçerlik, uygulama sadakati, yayın yanlılığı; araştırma sorusu, veri tabanı seçimi, anahtar sözcük dizgesi ve dâhil etme-dışlama ölçütleri. | ||
| 4 | Çocuk imgesi ve karşılaştırmalı çözümleme çerçevesi: yaklaşımların dayandığı çocuk imgeleri ile öğretmen rolü, öğrenme ortamı ve değerlendirme arasındaki kuramsal tutarlılık zinciri. | ||
| 5 | Hazırlanmış ortam ve etkin öğrenme gelenekleri: Montessori (hazırlanmış çevre, öz düzenleme, gözlemci öğretmen) ve HighScope (planla-yap-değerlendir döngüsü); her iki yaklaşımın kanıt tabanının bağımsız sistematik derlemelerle birlikte değerlendirilmesi. | ||
| 6 | İlişkisel, estetik ve doğa temelli pedagojiler: Reggio Emilia, Waldorf (ve yöneltilen eleştiriler) ve orman okulu; güncel sistematik derlemelere göre kanıt durumu ve araştırma yöntemi güçlükleri. | ||
| 7 | Öğrenme ortamının pedagojik tasarımı: mekânın pedagojik işlevi, materyal seçimi, öğrenme merkezleri, dış mekân düzenlemesi; ortam kalitesini ölçen standartlaştırılmış araçların (ör. ECERS-3) mantığı, kullanım koşulları ve sınırlılıkları. | ||
| 8 | ARA SINAV | ||
| 9 | Öğretmen rolü, gözlem ve pedagojik etkileşim: yapı iskelesi kurma (scaffolding), sürdürülmüş paylaşılan düşünme, açık uçlu soru sorma ve geri bildirim; etkileşim kalitesini ölçen araçların (ör. CLASS) mantığı, kullanım koşulları ve sınırlılıkları. | ||
| 10 | Çocuk özerkliği, öğretmen müdahalesi ve oyunun sürekliliği: serbest oyun, rehberli oyun ve doğrudan öğretim arasındaki pedagojik denge; müdahalenin zamanlaması ve niteliği. | ||
| 11 | Oyun temelli yaklaşımların kanıtlarının çözümlenmesi: dil, erken matematik, fen/STEM ve öz düzenleme alanlarındaki deneysel bulgular; meta-çözümleme sonuçlarının okunması; yöntemsel kalite değerlendirme ölçüt listelerinin tanıtılması. | ||
| 12 | Araştırma atölyesi: Seçtiğiniz yaklaşımla ilgili çalışmaları bulma, eleme ve gruplama; taramanın başkasının aynen tekrarlayabileceği biçimde yazılması. | ||
| 13 | Dokümantasyon, değerlendirme ve öğrenmenin görünür kılınması: gözlem, portfolyo, pedagojik dokümantasyon ve öğrenme hikâyeleri; süreç ve standart temelli değerlendirmenin karşılaştırılması; etik boyut. | ||
| 14 | Kültürel bağlam, kapsayıcılık ve güncel pedagojik dönüşümler: kültürler arası aktarım ve bağlamsal uyarlama; kapsayıcılığın erişim, katılım ve destek boyutları ile evrensel öğrenme tasarımı ilkeleri; aile katılımı ve toplum temelli modeller; doğa, STEM, dijital oyun ve yapay zekâ tartışmaları. | ||
| 15 | Türkiye bağlamında erken çocukluk eğitimi modeli tasarımı: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı ile uluslararası yaklaşımların karşılaştırılması; model taslaklarının akran değerlendirmesi. | ||
| 16 | YARIYIL SONU SINAVI |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
1. Dahlberg, G., Moss, P., & Pence, A. (2013). Beyond quality in early childhood education and care: Languages of evaluation (3. baskı). Routledge. [2. ve 4. hafta] 2. Edwards, C., Gandini, L., & Forman, G. (Ed.). (2012). The hundred languages of children: The Reggio Emilia experience in transformation (3. baskı). Praeger. [4., 6. ve 7. hafta] 3. Lillard, A. S. (2017). Montessori: The science behind the genius (3. baskı). Oxford University Press. [5. hafta] 4. Hohmann, M., & Weikart, D. P. (2002). Educating young children: Active learning practices for preschool and child care programs (2. baskı). HighScope Press. [5. hafta] 5. Randolph, J. J., Bryson, A., Menon, L., Henderson, D. K., Kureethara Manuel, A., Michaels, S., … Lillard, A. S. (2023). Montessori education's impact on academic and nonacademic outcomes: A systematic review. Campbell Systematic Reviews, 19(3), e1330. https://doi.org/10.1002/cl2.1330 [3., 5. ve 12. hafta] 6. Zosh, J. M., Hirsh-Pasek, K., Hopkins, E. J., Jensen, H., Liu, C., Neale, D., Solis, S. L., & Whitebread, D. (2018). Accessing the inaccessible: Redefining play as a spectrum. Frontiers in Psychology, 9, 1124. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01124 [10. hafta] 7. Skene, K., O'Farrelly, C. M., Byrne, E. M., Kirby, N., Stevens, E. C., & Ramchandani, P. G. (2022). Can guidance during play enhance children's learning and development in educational contexts? A systematic review and meta-analysis. Child Development, 93(4), 1162-1180. https://doi.org/10.1111/cdev.13730 [11. hafta] 8. Siraj-Blatchford, I. (2009). Conceptualising progression in the pedagogy of play and sustained shared thinking in early childhood education: A Vygotskian perspective. Educational and Child Psychology, 26(2), 77-89. https://doi.org/10.53841/bpsecp.2009.26.2.77 [9. hafta] 9. Carr, M., & Lee, W. (2012). Learning stories: Constructing learner identities in early education. SAGE. [13. hafta] 10. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli okul öncesi eğitim programı. MEB Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. [1., 14. ve 15. hafta]
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Kuramsal çerçeve sunumu ve kavram haritalama; ön okumaya dayalı seminer tartışması (haftalık zorunlu okumaların derse gelmeden önce tamamlanması gerekir); video ve olgu çözümlemesi; karşılaştırmalı belge çözümlemesi; sistematik alan yazını taraması atölyesi; alan gözlemi ve pedagojik dokümantasyon çalışması; akran değerlendirmesi ve portfolyo temelli öğrenme.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Tartışma | 14 | 20 |
| Beyin Fırtınası | 14 | 20 |
| Makale Kritik Etme | 14 | 40 |
| Bireysel Çalışma | 14 | 20 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 50 |
| Rapor Hazırlama | 1 | 50 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Final Sınavı | 1 | 3 | 3 |
| Derse Katılım | 14 | 3 | 42 |
| Beyin Fırtınası | 14 | 2 | 28 |
| Rapor Hazırlama | 1 | 40 | 40 |
| Rapor Sunma | 1 | 3 | 3 |
| Makale Kritik Etme | 8 | 2 | 16 |
| Bireysel Çalışma | 14 | 3 | 42 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 174 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | PÇ 16 | PÇ 17 | PÇ 18 | PÇ 19 | PÇ 20 | PÇ 21 | PÇ 22 | PÇ 23 | PÇ 24 | PÇ 25 | PÇ 26 | PÇ 27 | PÇ 28 | PÇ 29 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 3 | 3 | 3 | 2 | 1 | 3 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 | 3 | 1 | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 | 4 | 1 | 1 | 2 | 1 | 3 | 3 | 4 |
| ÖÇ 2 | 5 | 4 | 4 | 3 | 2 | 1 | 3 | 2 | 2 | 3 | 3 | 2 | 2 | 2 | 3 | 1 | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 | 4 | 1 | 1 | 2 | 1 | 3 | 4 | 5 |
| ÖÇ 3 | 3 | 3 | 5 | 3 | 5 | 2 | 5 | 1 | 4 | 2 | 2 | 3 | 3 | 4 | 2 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 1 | 1 | 1 | 1 | 5 | 4 | 5 |
| ÖÇ 4 | 2 | 2 | 4 | 2 | 5 | 2 | 5 | 1 | 5 | 1 | 1 | 2 | 3 | 4 | 2 | 2 | 2 | 3 | 2 | 2 | 4 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 5 | 3 | 4 |
| ÖÇ 5 | 2 | 4 | 3 | 2 | 4 | 1 | 2 | 2 | 4 | 3 | 5 | 4 | 3 | 4 | 2 | 1 | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 1 | 2 | 1 | 3 | 3 | 4 |
| ÖÇ 6 | 2 | 4 | 3 | 4 | 3 | 1 | 2 | 3 | 4 | 3 | 5 | 4 | 4 | 5 | 3 | 1 | 2 | 2 | 1 | 3 | 2 | 3 | 4 | 1 | 3 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| ÖÇ 7 | 4 | 3 | 5 | 5 | 2 | 3 | 3 | 4 | 3 | 5 | 3 | 2 | 5 | 3 | 5 | 3 | 3 | 3 | 2 | 3 | 2 | 4 | 3 | 2 | 4 | 3 | 4 | 5 | 5 |
| ÖÇ 8 | 3 | 2 | 3 | 4 | 2 | 2 | 4 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 3 | 2 | 5 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 4 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek